مقاله صنایع دستی

مقاله ها و دسته ها

  • دایره و دفساز دایره ، ساز دف ، دایره زنگی

    ساز دایره « دایره » از جمله سازهای کوبه ای است که در اندازه های مختلفی ساخته شده و حداکثر قطر آن به 50 سانتی متر می رسد. از یک طوق چوبی باریک تشکیل شده که یک طرف آن را پوست کشیده اند. جنس پوست دایره از پوست آهو ، بز یا بره می باشد. به وسیله انگشتان دو دست نواخته می شود. در بیرجند بعضی از دایره ها دوازده ترک می باشند و به صورت دوازده ضلعی ساخته می شوند. این دایره فقط دارای شکلی متفاوتند و از نظر صدا یا شیوه نواختن هیچ تفاوتی با سایر دایره ها ندارند. این ساز با ابعاد و...

  • نقارهساز نقاره ، نقاره خانه

    « نقاره » از ساز های کوبه ای به شمار می رود که متشکل از دو طبل کوچک متصل به هم می باشد ، و توسط نقاره چی به وسیله دو چوب نواخته می شود. بر روی آن پوستی از جنس پوست گوساله ، بز یا شتر می کشند. در دانشنامه بریتانیکا درباره نقاره (Kettle drum) چنین نوشته شده است : « بنیاد و سرچشمه نقاره ناروشن است و باید آن را در مشرق زمین جست ، رومی ها و یونانیان آن را بخوبی می شناختند ، لیک در همان حال به آن مانند یک ساز رزمی بیگانه می نگریستند.» این ساز در انواع و اندازه های...

  • تنبکساز تنبک یا تمبک

    تنبک (تمبک) ، خاتم کاری شده ، قرن 19 میلادی ، مربوط به دوره قاجار ، محل نگهداری : موزه متروپولیتن « تنبک » یا « تمبک » از سازهای ضربی است و از نظر سازشناسی جزو طبل های جامی شکل محسوب می شود و یکی از کامل ترین سازهای کوبه ای پوستی موجود در جهان به شمار می رود. این ساز را با هر ده انگشت می نوازند و نقش همراهی کننده و هماهنگ کننده سایر ساز ها را در گروه نوازی بر عهده دارد. در نواحی کرمان کولیان ، عشایر و نوازندگان بومی استان تنبک خود را به وسیله تسمه ای چرمی...

  • بالابانساز بالابان ، نرمه نای ، دودوک

    بالابان « بالابان » از سازهای بادی چوبى دو زبانه ، شبیه نى لبک است. طول ساز بدون زبانه 32 سانتی متر و در مجموع 40 سانتی متر است و بر روی لوله 7 سوراخ در جلو و یک سوراخ در عقب تعبیه شده است. بالابان نامی است که آذری ها به این ساز اطلاق کرده اند و در مناطق کردنشین ایران به آن «نرمه نای» می گویند. در آذربایجان هنگام نواختن سازهای زهی از قبیل تنبور و ... به وسیله بالابان دم می گیرند. دم گرفتن در آذربایجان اصطلاح است به این معنی که با بالابان صدای بم را مطابق...

  • نی انبانساز نی انبان ، خیک نای ، مشکک

    «نی انبان» از سازهای بادی زبانه دار ترکیبی می باشد. این ساز صورت تکامل یافته دوزله است. هوا از طریق لوله دمیدنی وارد انبان شده و با فشار بازوان نوازنده به انبان ، هوای لوله صوتی مرتعش شده و نوازنده قادر به نواختن ساز می گردد. نی انبان در ادبیات در دیوان فوقی اثر ملا فوقی یزدی (قرن 12) به نی انبان اشاره شده است : « گاه شیخم ، گاه رندم ، گاه صوفی ، گاه مست ، گاه سرنا می نوازم ، گه نی انبان می زنم.» در بسیاری از منابع از نام « خیک نای »...

  • دوزَلهساز دوزله ، قومشه ، جفتی ، دو نی

      دوزله ساز بادی محلی یک زبانه ایست با دو دهانه که همزمان با هم نواخته شده و با صدایی مضاعف ، نوای اصلی را برجسته می کند. این ساز در نواحی مختلف ایران کاربرد دارد و با اسامی مختلفی شناخته می شود. در هرمزگان به آن « جفتی » ، در لرستان به آن « دو نی » و در جنوب خراسان به آن « دو سازه » می گویند. در میان کرد های خراسان به « قوشمه » معروف است و سازی رایج در میان این اقوام می باشد.  فارابی آن را مزمار المثنی یا مزدوج...

  • کرناساز کرنا ، کرنای

    عکسی قدیمی از کرنا نوازی عشایر قشقایی «کرنا» در خانواده سازهای بادی قمیش دار دسته بندی می شود و یکی از کهن ترین سازهای بادی ایران به شمار می رود. کارنای یا کرنا مرکب از واژه «کر» یا «کار» به معنای جنگ و نای عنوانی کلی برای سازهای بادی می باشد و همان طور که از نامش پیداست از سازهای رزمی به شمار می رفته است. فردوسی در شاهنامه در چند مورد از کرنای در اشعارش نام برده است : سراپرده یک بهره آمد ز پای       ز هر سو برآمد دم...

  • سرناساز سرنا ، سورنای

    ساز سرنا ، قرن 19 میلادی ، مربوط به دوره قاجار ، محل نگهداری : موزه متروپولیتن «سرنا»  از دسته سازهای بادی چوبی قمیش دار دو زبانه ای می باشد. نام سرنا شکل تغییر یافته کلمه «سورنای» است. «سور» در لغت به معنای شادی و میهمانی و جشن است و «نای» یک عنوان کلی برای سازهای بادی می باشد. این ساز بیشتر در مجالس جشن و سرور نواخته می شود. نوای زیبای این ساز به عنوان موسیقی نوروز [1] ، زینت بخش لحظه آغاز سال نو می باشد.در ادبیات ایران پس از...

  • نیساز نی ، نی لبک

    «نی» ، از سری سازهای بادی بی زبانه [1] است. از یک لوله استوانه از جنس گیاه نی است که طول آن از شش گره و هفت بند تشکیل شده و به این علت آن را «نی هفت بند» نیز می نامند. صدای نی ، شبیه ترین صدا به حنجره انسان می باشد. از تو بی رنج باش وجان تو خرم    با نی و با رود و با نبید مهاروز  «رودکی» (نی – نای – نال) در پارسی باستان Nada ، در پهلوی Nai-Nadh ، در هند باستان Nadha-Nada ، در ارمنی Net ، در افغانی...

  • قیچکساز قیچک ، غژ ، غژک یا غیژک

      قیچک از جمله سازهای زهی-آرشه ای می باشد. سازی شبیه به کمانچه است با این تفاوت که کاسه ای به بزرگی کاسه تار و دسته ای کوتاه دارد. نوازنده آن را به صورت عمودی بر روی زمین قرار داده و آرشه را به صورت افقی با سیم به حرکت در می آورد. غژ ، غژک یا غیژک اسامی دیگر این ساز است. در ازبکستان و تاجیکستان آن را با نام « غنچک » می شناسند. این ساز در افغانستان هم نواخته می‌شود. قیچک را می توان از نظر کارکرد و قدرت اجرای آهنگ های مختلف ، با ساز ویولن مقایسه کرد....