زنگوله

در گذشته ، پیش از همه گیر شدن استفاده از نیروی الکتریسیته ، زنگوله ها کاربردی همانند زنگ های امروزی داشتند و بیرون از در خانه نصب می شدند تا فرد با به صدا درآوردن آن ، صاحب خانه را از حضور خود مطلع سازد. در مدارس نیز از آن برای اعلام زمان تفکیک کلاس های درسی و زمان رفتن به خانه استفاده می شد. زنگوله در زورخانه نیز کاربرد دارد. نزدیک به مرشد آویزان می گردد و هنگامی که شخصی والامقام یا ورزشکار برجسته و پیشکسوت به محیط زورخانه وارد می شد ، مرشد زنگوله را به صدا در می آورد. همچنین مرشد براى عوض کردن ضرباهنگ... ادامه

زنگوله

در گذشته ، پیش از همه گیر شدن استفاده از نیروی الکتریسیته ، زنگوله ها کاربردی همانند زنگ های امروزی داشتند و بیرون از در خانه نصب می شدند تا فرد با به صدا درآوردن آن ، صاحب خانه را از حضور خود مطلع سازد. در مدارس نیز از آن برای اعلام زمان تفکیک کلاس های درسی و زمان رفتن به خانه استفاده می شد. زنگوله در زورخانه نیز کاربرد دارد. نزدیک به مرشد آویزان می گردد و هنگامی که شخصی والامقام یا ورزشکار برجسته و پیشکسوت به محیط زورخانه  وارد می شد ، مرشد زنگوله را به صدا در می آورد. همچنین مرشد براى عوض کردن ضرباهنگ و هماهنگى هرچه بیشتر ورزشکاران و تعویض چشمه هاى ورزشى زنگ را به صدا در آورده ، ضربه ای به ضرب خود وارد آورده و اشعارى مناسب و حماسی در مدح میهن دوستى و یا اولیای الهی می سراید.

زنگوله در زورخانه

زنگوله در زورخانه

اما مهم ترین کاربرد زنگوله ها حتی تا به امروز برای حیوانات اهلی همچون شتر ، قاطر ، اسب ، گاو ، گوسفند ، بز ، سگ می باشد که صدای آن نقش مهمی در کنترل و هدایت گله و چهارپایان و حفظ جانشان دارد. شدت صدای زنگوله نیز نشان دهنده خطر می باشد.
آن را بر گردن پیشرو کاروان و گله می بندند  تا هنگام حرکت ، حیوانات دنباله روی صدای زنگوله پیشرو شوند و گله همسو گردد. زنگوله می تواند راهنما و صدای جهت یابی حیوانات گم شده باشد. 

زنگوله ها در انواع و اندازه های متفاوتی ساخته می شوند و متناسب با نوع کاربرد و حتی جثه حیوانات انتخاب می شوند ؛ انواع زنگوله شامل زنگوله های ریزه ، نیمچه ، میشی ، بزی ، کورسی ، جفتی ، دوبُری و شتری می باشد. هر کدام از این زنگوله ها برای یک حیوان خاص مورد استفاده قرار می گیرد. زنگوله ریزه ، کم وزن ترین نوع زنگوله است و به گردن بره ها آویخته می شود. زنگوله های میشی ، بزی ، کورسی و جفتی وزن بیشتری دارند و آن را به گردن گوسفندان یا بزهای نر می آویزند. زنگوله دوبُری مخصوص جلودار گله[1] است. آن را بر گردن الاغ نیز می آویزند. زنگوله شتری نیز همانطور که از نامش پیداست مخصوص احشامی با جثه بزرگ همچون شتر است. ( در حوالی گیلان آن را بر گردن گاو نیز می آویزند.)

به غیر این کاربرد مهم زنگوله در گله داری ، امروزه در جوامع شهری از آن برای تزیین اتاق خواب ، کافی شاپ ها و رستوران های سنتی و حتی آویز جلوی خودروها استفاده می کنند.

کاربرد زنگوله در گله

کاربرد زنگوله در گله

زنگوله شتری

زنگوله شتری

ابزار و وسایل ساخت

سندان : پايه ای است  كه در زير كار قرار می گيرد ومعمولا از جنس سنگ يا آهن ساخته شده است و در دو شكل با كاربردی متفاوت مورد استفاده قرار می گيرد :

سندانی كه تقريبا به شكل يک استوانه معمولی است و آهن گداخته روی آن صاف و مسطح شده و به شكل دلخواه در می آيد.
سندانی كه به شكل كشيده و دارای ضخامت متفاوت در سطح كار است و در هر قسمت آن بخشی از كار آهنگری و شكل دهی به آهن انجام می گردد.

سنبه : وسيله ایست که از آن برای بريدن  و يا سوراخ كردن آهن استفاده می شود ، بدین ترتیب كه قلم با انبری مخصوص گرفته شده و با ضربه چكش ، آهن را می برد و يا سوراخ  می كند.

انبرها : انبرهای گوناگونی همچون انبر قلم گیری ، سرخم ، انبرهای معمولی و کوچک به کار می رود.

كوره : به دو شكل دمی و گازوئيلی مورد استفاده قرار می گيرد. كوره دمی ، سنتی و قديمی است و با سوخت زغال سنگ و يا زغال معدنی كار می كند و كوره گازوئيلی ، شكل جدید تر است كه با سوخت گازوئيل كار می كند .

سنباده : برای صاف كردن و از بين بردن ضايعات روی سطح محصول به کار می رود و در دو نوع عاج دار و بدون عاج وجود دارد. 

چكش : در اندازه ها و شكل های مختلف ، بسته به نوع كاربرد مورد استفاده قرار می گيرد. 

قيچی : برای بريدن آهن استفاده می شود .

مواد مورد استفاده :

آهن یا برنز : در اين حرفه از ضايعات آهن و يا آهنی كه قبلا مورد استفاده قرار گرفته نیز می توان استفاده كرد.

برنج : معمولا از ضايعات آن  برای جوش دادن قطعات آهن استفاده می شود. به اين ترتیب كه با ذوب آن شيار ها را پر و سطح داخلی كار را یکدست شده و صدای بهتری تولید می شود.

تنه كار : ماده ایست كه شبيه به كاتاليزور عمل کرده و سرعت فعاليت و ذوب برنج را بيشتر می كند.

زغالسنگ ، زغال معدنی و زغال چوب : سوخت مورد نیاز كوره می باشند.

زنگوله

مراحل ساخت :

ابتدا از یک ورقه آهن مقدار قابل مصرف را جدا کرده ، صاف می کنند و به شكل زنگوله در می آورند. بدنه آن را سوراخ كرده و لبه ها را  توسط ميخ به هم متصل می کنند. لبه های کار را گرد و مرتب کرده ، زه گیری می کنند و برای الحاق به کلاهک زنگوله لبه ایجاد می کنند. سپس لبه های بدنه را با چكش می كوبند تا نازک تر گردد ، (اين عمل برای ساخت كلاهک نیز انجام می شود تا لبه ها راحت تر خم شده و به داخل هم فرو روند.) بعد از ساخت کلاهک ، قلاب داخل و دسته زنگوله و وصل کردن دسته و قلاب به کلاهک ، کلاهک را به وسيله زه هايی كه پیش تر در بدنه و لبه های كلاهک ايجاد شده است به بدنه وصل می کنند. سپس در داخل زنگوله در مكان های اتصال ، ورقه های نازک برنجی قرار داده و به آن تنه کار اضافه می کنند تا به روان تر شدن برنج ذوب شده و به فرايند ذوب کمک کند. سپس آن را به مدت زمان 5 الی 6 دقيقه در کوره قرار داده تا شكاف ها توسط برنج ذوب شده پر شود. در اين مرحله دو طرف بدنه زنگوله  به داخل خم شده و صدای بهتری از آن به گوش می رسد. در واقع دامنه آونگ داخل زنگوله بيشتر و صدا رسا تر می گردد. (یکی از ويژگی های خاص زنگوله ، داشتن صدای خوب می باشد.) سپس تیرک میانی (جهت تولید صدا) به زنگوله متصل شده و در نهایت سنباده کاری انجام می شود.


پانویس

1. جلودار گله : به قوچ یا بز نری که از بقیه نرها جثه بزرگتری داشته و جلوتر از بقیه حرکت می کند جلودار می گویند.


گردآوری و تهیه :

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منبع

ايران آنتيک / www.iranantiq.com

نظر کاربران

هنوز نظری ثبت نشده...

avatarنظر خود را ارسال کنید

لوگو ایران آنتیک کوتاه درباره ما
ایران آنتیک ، حامی فرهنگ و هنر
ایران آنتیک وبسایت تخصصی فروش صنایع دستی ، آنتیک ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و غیره ... می باشد. و هیچگونه فعالیتی در تولید صنایع دستی ندارد. تلاش ما در ایران آنتیک تهیه مستقیم صنایع دستی مرغوب و دارای اصالت ایرانی از تولیدکنندگان و معرفی و فروش آنها در وبسایت است. و همچنین تهیه تخصصی گلچینی از بهترین لوازم آنتیک و اشیاء قدیمی (برندهای قدیمی کارخانه ای) بر مبنای تعریف درست آنتیک است. گلچینی که باعث برانگیختگی حس نوستالژیک در بین علاقمندان خواهد شد. یکی از بخش های مهمی که در ایران آنتیک بطور جدی و مرجع گونه به آن پرداخته می شود، بخش کلکسیون یا مجموعه داری می باشد. بخش هایی نظیر سکه ، مدال یادبود ، اسکناس ، تمبر و غیره که از نظر تنوع بی نظیر خواهند شد. در ایران آنتیک جهت شناساندن فرهنگ و هنر به علاقمندان صنایع دستی ، تلاش کرده ایم با جذب افراد کارشناس اقدام به تولید مقالات اختصاصی و ارزنده نماییم تا دست ساخته های اصیل ایرانی مانند قلم زنی ، فیروزه کوبی ، میناکاری ، خاتم کاری ، رودوزی و بسیاری دیگر را به علاقمندان بشناسانیم. ایران آنتیک بهترین مکان برای شناخت و خرید آنلاین صنایع دستی ، اشیاء قدیمی ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و... می باشد.