بلور و شیشه

در فرهنگ معین در تعریف شیشه چنین آمده است : «شیشه جسمی است شفاف و حاکی ماوراء و شکننده و مخلوطی است از سیلیکات های قلیایی. این اجسام را در کوره و در قالب ریزند شیشه دارای شکل هندسی نیست و در نتیجه می توان آن را به شکل دلخواه در آورد اما ساده ترین تعریف از شیشه آن است که گفته شود شیشه مایعی است سفت شده.» بر خلاف آنچه تصور می شود در ساختار شیشه هیچ نوع بلوری وجود ندارد. در رابطه با تفاوت های شیشه و بلور به مقاله شیشه و کریستال در بخش آنتیک مراجعه فرمایید. بسیاری از صاحب نظران بر...ادامه

در فرهنگ معین در تعریف شیشه چنین آمده است : «شیشه جسمی است شفاف و حاکی ماوراء و شکننده و مخلوطی است از سیلیکات های قلیایی. این اجسام را در کوره و در قالب ریزند شیشه دارای شکل هندسی نیست و در نتیجه می توان آن را به شکل دلخواه در آورد اما ساده ترین تعریف از شیشه آن است که گفته شود شیشه مایعی است سفت شده.»

بر خلاف آنچه تصور می شود در ساختار شیشه هیچ نوع بلوری وجود ندارد. در رابطه با تفاوت های شیشه و بلور به مقاله شیشه و کریستال در بخش آنتیک مراجعه فرمایید.

بسیاری از صاحب نظران بر این عقیده اند که « شیشه » به عنوان « مایع فوق تبرید شده » چهارمین حالت ماده در کنار سه حالت جامد ، مایع و گاز قرار دارد. چرا که تا به حال ماده دیگری یافت نشده که به قدری قوی یا به قدری ضعیف ، به قدری زیبا و در عیت حال پرکاربرد باشد.

شیشه ، مایعی مذاب است که بدون متبلور شدن  ، سرد و سخت است ، جسمی شفاف و شکننده است که از ذوب کردن شن و آهک و مواد دیگر در کوره های مخصوص و به شکل و اندازه های مختلف ساخته می شود.

در سال های پایانی عصر حجر ( بین سال های 4 تا 6 هزار سال ق.م ) در مناطق « سیسیل » و « ساردنی » که دارای معادن زیادی از سنگ شیشه اُبسیدین بودند ، تراش و صیقل سنگ شیشه رواج داشت و فروش آن ها تجارتی پر سود بود.قدیمی ترین شیشیه های طبیعی صیقل یافته از قبری در تِبِس در سواحل رود نیل پیدا شده است که قدمت آن به 3500 ق.م باز می گردد.

قدیمی ترین کارگاه شیشه گری کشف شده در مصر قرار داشته که متعلق به اواخر هزاره دوم ق.م می باشد. کاوش های باستان شناسی ، استفاده از ظروف شیشه ای را در حوالی سال های 1100 تا 1200 ق.م در ایران به اثبات می رساند. بر اساس شواهد و قرائن موجود ، در دوره اشکانی شیشه های دست ساز ساخته شده و همچنین شیشه گران دوره ساسانی از آخرین دستاوردهای تکنیکی در ساخت به روش دم و همچنین تراش شیشه برخوردار بودند. ظروف شیشه ای در اوایل دوره اسلامی بیشتر شامل بطری ، قوری ، گلدان و فنجان و ... است که برای رفع نیاز های روزمره ساخته می شدند و برخی از آن ها برای نگهداری روغن و عطر به کار می رفتند. در دوره صفویه هنر شیشه گری و بلور سازی در ایران مانندسایر هنرهای سنتی مورد توجه قرار گرفت . در زمان شاه عباس دوم بلورسازان ونیزی به ایران آمدند تا به آموزش شیشه گران ایرانی بپردازند. بعد از این دوران شاهد افول این هنر می باشیم. در دوران پهلوی گرچه چند استاد کار آلمانی برای تعلیم بلورسازی به ایران آمدند اما این هنر رونق نگرفت.

در دو دهه اخیر شیشه گری دوباره رونقی نسبی یافته و تهران که مهم ترین مرکز شیشه گری در ایران است نقطه عطفی در صنعت شیشه دست ساز ایران به شمار می رود.

کاسه ای شیشه ای مربوط به دوره ساسانیان ، محل نگهداری : موزه متروپولیتن

کاسه ای شیشه ای مربوط به دوره ساسانیان ، محل نگهداری : موزه متروپولیتن


گردآوری و تهیه :

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منابع

  • شیشه گری دستی در ایران / حسین یاوری / پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی / چاپ دوم / سال 1387
  • تجلی نور در هنرهای سنتی ایران / حسین یاوری / انتشارات سوره مهر / سال 1384 / چاپ اول 

نظرات کاربران

هنوز نظری ثبت نشده، شما اولین نفر هستید...