چیق بافی ( چیغ بافی )

درباره چیق بافی ( چیغ بافی )


تعریف

«چیق» وسیله ای بافته شده از نی می باشد که برای حصار سیاه چادرها و زیستگاه های عشایری مورد استفاده قرار می گیرد. مسکن عشایر «آلاچیق» نام دارد. به قسمت فوقانی یا سقف آن «آلا» می گویند که از موی بز بافته می شود و به آن سیاه چادر می گویند و دیواره آن «چیق» نام دارد. در اصطلاح محلی به آن «چیت» یا «چیخ» نیز گفته می شود. دست بافته ای شبیه حصیر است با این تفاوت که بر خلاف حصیر بافی که بدون طرح و نقش است در آن از نقوش سنتی و متنوعی استفاده می شود. 

تاریخچه

از آنجا که عشایر از آن برای دیواره چادرهایشان استفاده می کردند می توان تاریخ این بافت را با تاریخ چادرنشینی برابر دانست.

مواد اولیه

  • نی های توخالی که در محل زندگی عشایر به صورت خودرو در می آیند 
  • موی بز : برای بافت نقوش

در قدیم از پشم های الوان برای بافت نقوش و تزئینات استفاده می کردند. امروزه از کامواهای رنگی نیز برای این کار استفاده می کنند.

استفاده از این مواد ، چیق را به عایقی برای گرما ، سرما ، خاک و باد تبدیل می کند. در هنگام بارندگی و سرما ، رطوبت حجم نی ها را زیاد کرده و باعث می شود که نی ها بهم بچسبند و در نتیجه از ورود سرما یا باران جلوگیری می کند. در هنگام گرما نیز نی ها کاهش حجم پیدا کرده و راه را برای جریان هوا باز می گذارند. موی بز نیز با داشتن لایه ای چربی ، باعث عدم ریزش باران به داخل می گردد. ضمن آن که دارای سایه غلیظی بوده و سایه بان خوبی نیز به شمار می رود. همچنین مار یا دیگر حیوانات موذی یا گزنده نیز نمی توانند از موی بز عبور کنند.

نقوش

نقوشی که برای چیق بافی به کار می برند بیشتر هندسی ، ذهنی  و با تاثیر از نقش های محیطی و می باشند. نقوش انتزاعی خروس ، غاز ، آهو ، کبک ، ستاره ، شکار عقاب بر روی آن ها بسیار به چشم می خورد.

نقوش چیق بافی (چیغ بافی یا چیت بافی)

نقوش چیق بافی

انواع چیق

چیق در انواع و اندازه های گوناگونی بافته می شود که هر کدام به منظور خاصی مانند دور سیاه چادر ، دور آغل بره ها ، حصار کلین ( انبار) مورد استفاده قرار می گیرد.
اما مهم ترین و هنری ترین چیق ها ، چیق تپک است. بر خلاف سایر چیق ها که در بافت آن از نی های ریز استفاده می شود ، برای بافت تپک از نی های بزرگ استفاده می شود. به این ترتیب که ابتدا نی را به دو لته تقسیم کرده ، تراش می دهند تا صاف شود و با پیچاندن نخ های پشمی رنگین بر دور آن ها به بافت و نقش پردازی می پردازند. آن را به طول هشت ، ده تا دوازده متر با عرض حدود صد و هشتاد سانتی متر تا دو متر می بافند و در پایان اضافی های طول آن را با بریده و یکنواخت می کنند.

چیق بافی (چیغ بافی یا چیت بافی )

چیق بافی (چیغ بافی یا چیت بافی )


تحقیق و گردآوری:

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منابع

  • دايره المعارف هنر های صنايع دستی و حرف مربوط به آن / سيد ابوالقاسم سيد صدر / انتشارات سيمای دانش / چاپ دوم / سال 1388
  • بافتنی های چوبی و حصیری سنتی ؛ به کارگیری ابزارهای ساده جهت تولید / شهرزاد دوستی / مجله فرهنگ مردم ایران / سال 1395 / شماره 45 و 46

نظر کاربران


avatarنظر خود را ارسال کنید
صنایع نمد نمد
ترکه بافی ، ارغوان بافی ، مامبو بافی ، درج بافی ترکه بافی
لوگو ایران آنتیک کوتاه درباره ما
ایران آنتیک ، حامی فرهنگ و هنر
ایران آنتیک وبسایت تخصصی فروش صنایع دستی ، آنتیک ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و غیره ... می باشد. و هیچگونه فعالیتی در تولید صنایع دستی ندارد. تلاش ما در ایران آنتیک تهیه مستقیم صنایع دستی مرغوب و دارای اصالت ایرانی از هنرمندان تولیدکننده و معرفی و فروش آنها در وبسایت است. و همچنین تهیه تخصصی گلچینی از بهترین لوازم آنتیک و اشیاء قدیمی (برندهای قدیمی کارخانه ای) بر مبنای تعریف درست آنتیک است. گلچینی که باعث برانگیختگی حس نوستالژیک در بین علاقمندان خواهد شد. یکی از بخش های مهمی که در ایران آنتیک بطور جدی و مرجع گونه به آن پرداخته می شود، بخش کلکسیون یا مجموعه داری می باشد. بخش هایی نظیر سکه ، مدال یادبود ، اسکناس ، تمبر و غیره که بسیار جامع و متنوع اند. در ایران آنتیک جهت شناساندن فرهنگ و هنر به علاقمندان صنایع دستی ، تلاش کرده ایم با جذب افراد کارشناس اقدام به تولید مقالات اختصاصی و ارزنده نماییم تا دست ساخته های اصیل ایرانی مانند قلم زنی ، فیروزه کوبی ، میناکاری ، خاتم کاری ، رودوزی ها و بسیاری دیگر را به علاقمندان بشناسانیم. ایران آنتیک در آینده نزدیک بهترین مکان برای شناخت و خرید آنلاین صنایع دستی ، اشیاء قدیمی ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و... می باشد.
iwmf