مضاعف دوزی

« مضاعف » به معنای دو چندان و دو برابر می باشد. « مضاعف دوزی » نوعی از دوخت است که بخیه ها در دو مرحله به روی هم دوخته شده و رنگ ها از نظر تیرگی و روشنی ، با دوخت قبلی ، سایه روشن ایجاد کرده و به دوخت بُعد می بخشد.

تاریخچه

آثار به دست آمده از جلفای اصفهان و آذربایجان غربی و همچنین آثاری که در موزه های آرمیتاژ روسیه و متروپولیتن نیویورک گویای این امر هستند که مضاعف دوزی از دوخت های رایج در قفقاز بوده و در سده های سوم تا سیزدهم ه.ق از رواج نسبی در قفقاز ، جلفای اصفهان ، آذربایجان غربی و شرقی و اصفهان برخوردار بوده است. با جدا شدن قفقاز از ایران و بعد از سده 13 ه.ق این دوخت رونق خود را از دست داد و به کلی متوقف شد.

مضاعف دوزی قفقاز

نقوش

نگاره های مورد استفاده در این رودوزی بیشتر گل وبته ، نقوش حیوانی و طرح های هندسی می باشند.

شیوه کار

بعد از اجرای طرح بر روی پارچه به دوخت می پردازیم. در این رودوزی باید توجه داشته باشیم که برای دوخت اولیه نخی با رنگ روشن تر و برای دوخت ثانویه که بر روی دوخت قبلی انجام می شود نخی با رنگ تیره تر انتخاب می شود. در کل رنگ های انتخاب شده باید از رنگ پارچه مورد نظر تیره تر باشند ؛ یعنی رنگ آن مضاعف باشد. دوختی که برای دوخت ثانویه اجرا می شود متناسب با نوع طرح و قسمت های مختلف آن می تواند متفاوت باشد ؛ مانند بخیه های حصیری با بست مورب یک طرفه ، بخیه های افقی با بست های عمودی ، بخیه های عمودی با بست های افقی ، بخیه های حصیری پیچیده با بست های افقی و عمودی.
در بعضی مناطق برای دوخت ثانویه از رنگ سیاه نیز استفاده می کنند.

مراکز تولید

این دوخت زیبا در حال حاضر در قفقاز رایج است و در برخی نقاط کشورمان معدود کسانی هستند که کمابیش به آن می پردازند.

پارچه مضاعف دوزی شده

تحقیق و گردآوری:

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com

منایع

• دايره المعارف هنر هاي صنايع دستي و حرف مربوط به آن / سيد ابوالقاسم سيد صدر / انتشارات سيماي دانش / چاپ دوم / سال 1388
• آشنایی با هنر های سنتی 3 / دکتر حسین یاوری ، آنیتا منصوری ، شریفه سلطانی / انتشارات سیمای دانش / چاپ اول / سال 1390