بالابان

مقاله بالابان


بالابان

بالابان

«بالابان» از سازهای بادی چوبى دو زبانه ، شبیه نى لبک است. طول ساز بدون زبانه 32 سانتی متر و در مجموع 40 سانتی متر است و بر روی لوله 7 سوراخ در جلو و یک سوراخ در عقب تعبیه شده است.

بالابان نامی است که آذری ها به این ساز اطلاق کرده اند و در مناطق کردنشین ایران به آن «نرمه نای» می گویند. در آذربایجان هنگام نواختن سازهای زهی از قبیل تنبور و ... به وسیله بالابان دم می گیرند. دم گرفتن در آذربایجان اصطلاح است به این معنی که با بالابان صدای بم را مطابق مایه آهنگ به طور طولانی می نوازند و بدین طریق هماهنگی به خصوصی تولید می شود.

بالابان به معنای نوعى ساز بادی از جنس نی به صورت های بَلَبَن ، بالَبَن و بالابَن در فرهنگ های لغات تركى - روسى آورده شده است. در «لغت آذربایجانى - روسى» به معنای ساز بادی نه چندان بزرگ و شبیه سرنا می باشد. در دایره المعارف موسیقى تركى بَلَبَن یا نای‌ِ بَلَبَن با اشاره به مطلب جامع الالحان ، نوشته عبدالقادر مراغى و «سازهای تركى » نوشته فارمر، سازی بادی شبیه سرنا تعریف شده است.

دودوک ارمنی

دودوک ارمنی

بالابان به عنوان سازی بومى در حوزه های جغرافیایى -فرهنگى آذربایجان شرقى ، به ویژه تبریز و كردستان ایران و برخى جاهای دیگر به كار مى رود. از سازهای مخصوص عاشیق [1] های آذربایجان نیز می باشد و نقش زیادی در موسیقی آن ها دارد. همچنین این ساز در میان ارامنه بسیار محبوب می باشد. نوای دلنشین آن تقریبا در تمام جشن ها، عروسی ها و مراسم آنان شنیده می شود. ارامنه این ساز را با نام « دودوک » می شناسند.
البته لازم به ذکر است که این تفاوت نام ، در صدادهی و شخصیت موسیقایی ساز نیز قابل تفکیک است ، یعنی علیرغم شباهت ظاهری ، به راحتی می توان نوای دودوک ارمنی را با صدای بالابان آذری و نرمه نای کردی تشخیص داد.

بالان و دودوک

 

نوازندگان بنام

ژیوان گاسپاریان در ارمنستان ،علیخان صمدوف در جمهوری آذربایجان ، استاد سیروس فراهانی و عباس زند در ایران

ژیوان گاسپاریان (تصویر راست) نوازنده دودوک و سیروس فراهانی (تصویر چپ) نوازنده بالابان

ژیوان گاسپاریان (تصویر راست) نوازنده دودوک و سیروس فراهانی (تصویر چپ) نوازنده بالابان


پانویس

1. عاشیق : یا آشیق هنرمندی مردمی است که باید در چندین هنر مهارت داشته باشد ؛ او هم شاعر است ، هم آهنگساز ، هم خواننده و هم نوازنده ، هم هنرپیشه و هم داستانسرا ؛ به عبارت دیگر عاشیق در تمامی عرصه ها خلاق است و هنرمندی است كه این همه را با انگشتان ماهر و صدای دلنوازش اجرا می كند. عاشیق ها در همه جای آذربایجان و همواره هنر خود را ایستاده و با قامتی افراشته و ترجیحا با لباس ویژه و رسمی كه سنخیت و هماهنگی با لباس قدیم قوم ترک دارد، اجرا می كنند و گاها برای به هیجان آوردن شنوندگان و ناظرین این هنر ، در حین ایفای برنامه از حركاتی چون بالا و پایین كاسه یا بازوی ساز یا قار دادن ساز در پشت گردن یا كوبیدن پای بر زمین به خصوص به هنگام اجرای نغمه های حربی و حماسی استفاده می كنند.


تحقیق و گردآوری:

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منابع

  • ساز شناسی / پرويز منصوری / انتشارات زوار / چاپ نهم / سال 1393 
  • نای/ بیاض امیر عطایی / مجله رشد آموزش هنر / سال 1385 / شماره 8

نظر کاربران


avatarنظر خود را ارسال کنید
لوگو ایران آنتیک کوتاه درباره ما
ایران آنتیک ، حامی فرهنگ و هنر
ایران آنتیک وبسایت تخصصی فروش صنایع دستی ، آنتیک ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و غیره ... می باشد. و هیچگونه فعالیتی در تولید صنایع دستی ندارد. تلاش ما در ایران آنتیک تهیه مستقیم صنایع دستی مرغوب و دارای اصالت ایرانی از هنرمندان تولیدکننده و معرفی و فروش آنها در وبسایت است. و همچنین تهیه تخصصی گلچینی از بهترین لوازم آنتیک و اشیاء قدیمی (برندهای قدیمی کارخانه ای) بر مبنای تعریف درست آنتیک است. گلچینی که باعث برانگیختگی حس نوستالژیک در بین علاقمندان خواهد شد. یکی از بخش های مهمی که در ایران آنتیک بطور جدی و مرجع گونه به آن پرداخته می شود، بخش کلکسیون یا مجموعه داری می باشد. بخش هایی نظیر سکه ، مدال یادبود ، اسکناس ، تمبر و غیره که بسیار جامع و متنوع اند. در ایران آنتیک جهت شناساندن فرهنگ و هنر به علاقمندان صنایع دستی ، تلاش کرده ایم با جذب افراد کارشناس اقدام به تولید مقالات اختصاصی و ارزنده نماییم تا دست ساخته های اصیل ایرانی مانند قلم زنی ، فیروزه کوبی ، میناکاری ، خاتم کاری ، رودوزی ها و بسیاری دیگر را به علاقمندان بشناسانیم. ایران آنتیک در آینده نزدیک بهترین مکان برای شناخت و خرید آنلاین صنایع دستی ، اشیاء قدیمی ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و... می باشد.