تیله

« تیله » گوی توپُر کوچک شیشه ای با پره هایی از شیشه های رنگی می باشد و برای بازی مورد استفاده قرار می گیرد. « تیله بازی » از بازی های سنتی است که به « تیله انگشتی » نیز شهرت دارد. در سیاحت نامه ژان شاردن که مربوط به دوران صفوی می باشد به این بازی اشاره شده است. برای این بازی از سنگ کوچک کروی شکل یا گوی های گلی ، گردو یا فندق و در این اواخر از تیله های شیشه ای استفاده می کردند. این بازی از دیرباز در اکثر روستاها و شهرهای ایران به نام های مختلف و شیوه هایی با تفاوت های اندک در میان مردم رایج بوده است که... ادامه

تیله های رنگارنگ

« تیله » گوی توپُر کوچک شیشه ای با پره هایی از شیشه های رنگی می باشد و برای بازی مورد استفاده قرار می گیرد. « تیله بازی » از بازی های سنتی است که به « تیله انگشتی » نیز شهرت دارد.

در سیاحت نامه ژان شاردن که مربوط به دوران صفوی می باشد به این بازی اشاره شده است.

تیله بازی

برای این بازی از سنگ کوچک کروی شکل یا گوی های گلی ، گردو یا فندق و در این اواخر از تیله های شیشه ای استفاده می کردند. این بازی از دیرباز در اکثر روستاها و شهرهای ایران به نام های مختلف و شیوه هایی با تفاوت های اندک در میان مردم رایج بوده است که در اینجا مختصر به آن اشاره می کنیم ؛

در کیش ، برای این بازی تیله را بر روی زمین همواری قرار داده و سپس تیله های خود را با فاصله ای برابر از تیله میانی بر زمین قرار می دهند و به نوبت بازی می کنند. برنده کسی است که تیله اش با تیله میانی برخورد کرده و آن را حرکت دهد.

در سروستان استان فارس به تیله بازی « لپری فرنگی » می گویند. در شیراز به آن « گلوله بازی » می گویند ؛ « کله و قطار و میون جو (میان جا) » عبارتی است که یک نفر آن را بیان کرده و همبازی های خود را ملزم می کند تا تیله های خود را طوری بر روی زمین قرار دهند که از پیوستن آن ها خطی مستقیم تشکیل شود. به تیله ای که جلوتر از دیگران قرار می گیرد « کله » می گویند و امتیازی ویژه دارد. اولین بازیکن به نحوی خاص تیله خود را به سمت تیله نزدیک ترین فرد پرتاب کرده و اگر به آن اصابت کرد برنده است و می تواند پرتاب بعدی خود را انجام دهد ؛ اگر تیله اش به هدف نخوردنفر بعدی بازی را ادامه می دهد.

در کازرون این بازی با نام « تیر مایه » شناخته می شود. معمولا این بازی چهار نفره است. به ازای هر بازیکن گودالی با اندازه و فاصله ای معین کنده شده و مکانی به نام « دکه » در ردیف گودال ها می سازند. هر بازیکن گودالی را انتخاب کرده و تیله خود را در کنار آن قرار می دهد. سپس بازیکن از جایگاه دکه تیله خود را به سمت تیله های دیگر بازیکنان نشانه می رود و با انداختن هر تیله در داخل گودال امتیاز به دست آورده و آن گودال را به تصرف در می آورد.

در لامرد به آن « هل بازی » می گویند که تقریبا مانند کازرونی ها بازی می کنند.

در فسا به آن « گلوله بازی » گفته شده و معمولا میان دو نفر و به صورت نشسته بازی می شود ؛ به این ترتیب که اولین بازیکن تیله خود را بر رمین نهاده و با ضربه انگشت آن را تا مسافتی بر روی زمین می غلتاند ، بازیکن دیگر تیله خود را به سمت بازیکن اول نشانه گرفته و در صورت برخورد امتیاز به دست می آورد وگرنه اولین بازیکن تیله خود را به سمت تیله رقیب پرتاب می کندو به همین ترتیب بازی ادامه پیدا می کند.

بختیاری ها به این بازی « قالاچ » یا « گیج بازی » می گویند. برای بازی گودالی کوچک کنار دیواری می کنند و تیله های خود را با فاصله ای معین از گودال بر روی زمین قرار می دهند و سپس به ترتیب آن ها را به سمت گودال پرتاب می کنند.

در ایلام این بازی با نام های متفاوتی شناخته می شود که یکی از این اسامی « چق و فنگ » است. در این بازی باید هنگام پرتاب تیله ، صدای برخورد آن با تیله هدف گیری شده شنیده شود وگرنه امتیازی محسوب نمی شود.

مردم گیل و دیلم به این بازی « تیره زنی ، کول خوردنی » می گویند و برای انجام این بازی از سنگ یا گردو استفاده می کنند. بازی به این ترتیب است که یکی از بازیکن ها سنگ یا گردوی خود را پرتاب کرده و هم بازی اش باید آن را نشانه بگیرد اگربه هدف خورد برنده می شود و بازنده باید او را تا جایی که سنگ یا گردویش افتاده بر پشت خود سوار کند.

در سبزوار به آن « تیشله بِیزی » می گویند. برای این بازی 3 گودال کوچک با فاصله های معین می کنند ، سپس با شیر یا خط نوبت بازیکن ها را برای آغاز بازی مشخص می کنند. آخرین بازیکن تیله خود را کنار گودال اول گذاشته و بازیکن اول با تیله خود به سمت آن نشانه می رود ؛ اگر تیله اش به تیله حریف اصابت کند و یا بتواند تیله خود را در یکی از گودال ها بیاندازد برنده خواهد بود و بازی به همین ترتیب ادامه پیدا می کند.

در بیرجند با آن « تُشله بازی » می گویند و به چند گونه انجام می شود. یکی از این گونه ها « پفی » نام دارد و معمولا بین دو تا چهار نفر بازی می شود. برای این بازی در زمینی هموار گودالی می کنند ، سپس تیله ای در با فاصله از گودال بر زمین قرار می دهند و با پوف کردن به سمت گودال هدایت می کنند ، هر که زودتر موفق شد تیله را به گودال بیندازد برنده می شود. شیوه دیگر این بازی به این صورت است که تیله را در گودال قرار داده و بازیکن باید با پوف کردن ، آن را از گودال خارج کند.
گونه دیگر « شستی » نام دارد و به این صورت بازی انجام می گیرد که بازیکن باید با انگشت شست ، تیله ها را به شیوه ای خاص به داخل گودال بیندازد.

به طور کلی این بازی سبب بهبود هماهنگی چشم و دست ، حرکات ظریف ، توزیع نیرو ، سرعت عمل و تقویت ادراکی - دیداری در کودک شده و باعث برانگیختگی حسی - حرکتی و تمرکز و توجه آن ها می‌شود. این بازی برای تمامی سنین بالای 5 سال قابل ‌اجرا می باشد.

تیله بازی کودکان


گردآوری و تهیه :

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منابع

  • دانشنامه فرهنگ مردم ایران ( جلد سوم ) / مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی / سال 1391
  • بازی های شیرین سنتی /احمد احمدی بیرجندی / مجله هنر و مردم / سال 1353 / شماره 149
  • بازی های محلی / عباس مهیار / مجله هنرو مردم / سال 1358 / شماره 193

نظر کاربران

avatarنظر خود را ارسال کنید

لوگو ایران آنتیک کوتاه درباره ما
ایران آنتیک ، حامی فرهنگ و هنر
ایران آنتیک وبسایت تخصصی فروش صنایع دستی ، آنتیک ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و غیره ... می باشد. و هیچگونه فعالیتی در تولید صنایع دستی ندارد. تلاش ما در ایران آنتیک تهیه مستقیم صنایع دستی مرغوب و دارای اصالت ایرانی از تولیدکنندگان و معرفی و فروش آنها در وبسایت است. و همچنین تهیه تخصصی گلچینی از بهترین لوازم آنتیک و اشیاء قدیمی (برندهای قدیمی کارخانه ای) بر مبنای تعریف درست آنتیک است. گلچینی که باعث برانگیختگی حس نوستالژیک در بین علاقمندان خواهد شد. یکی از بخش های مهمی که در ایران آنتیک بطور جدی و مرجع گونه به آن پرداخته می شود، بخش کلکسیون یا مجموعه داری می باشد. بخش هایی نظیر سکه ، مدال یادبود ، اسکناس ، تمبر و غیره که از نظر تنوع بی نظیر خواهند شد. در ایران آنتیک جهت شناساندن فرهنگ و هنر به علاقمندان صنایع دستی ، تلاش کرده ایم با جذب افراد کارشناس اقدام به تولید مقالات اختصاصی و ارزنده نماییم تا دست ساخته های اصیل ایرانی مانند قلم زنی ، فیروزه کوبی ، میناکاری ، خاتم کاری ، رودوزی ها و بسیاری دیگر را به علاقمندان بشناسانیم. ایران آنتیک در آینده نزدیک بهترین مکان برای شناخت و خرید آنلاین صنایع دستی ، اشیاء قدیمی ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و... می باشد.