سکه دوزی

« سکه دوزی » از رودوزی های سنتی و زیبای مردم منطقه بلوچستان می باشد و یک حرفه برای آنان محسوب می شود. گرچه فاقد نقش و نگاره های خاص سوزن دوزی می باشد اما چون سکه ها به پارچه دوخته می شوند ، این هنر در گروه رودوزی قرار می گیرد. سکه زینت بخش لباس محلی تعریف به دوختن انواع سکه ، دکمه های سفید یا رنگی ، صدف ، خرمهره ، قطعات ریز یا درشت آیینه ، پولک بر روی پارچه یا لباس سکه دوزی می گویند. این هنر زیبا در گذشته در کردستان و چهار محال بختیاری بسیار رواج داشته ولی امروزه در سیستان و بلوچستان از رونق خوبی... ادامه

« سکه دوزی » از رودوزی های سنتی و زیبای مردم منطقه بلوچستان می باشد و یک حرفه برای آنان محسوب می شود. گرچه فاقد نقش و نگاره های خاص سوزن دوزی می باشد اما چون سکه ها به پارچه دوخته می شوند ، این هنر در گروه رودوزی قرار می گیرد.

 

سکه زینت بخش لباس محلی

لباس محلی سکه دوزی شده

سکه زینت بخش لباس محلی

تعریف

به دوختن انواع سکه ، دکمه های سفید یا رنگی ، صدف ، خرمهره ، قطعات ریز یا درشت آیینه ، پولک بر روی پارچه یا لباس سکه دوزی می گویند. این هنر زیبا در گذشته در کردستان و چهار محال بختیاری بسیار رواج داشته ولی امروزه در سیستان و بلوچستان از رونق خوبی برخوردار است.
در سکه دوزی مخصوصا در مورد آویز های تزئینی دیوار  ، معمولا پارچه به اشکال هندسی خاص مانند لوزی یا مثلث بریده شده و پس از سکه دوزی ، این تکه ها را به هم وصل کرده و ابعاد بزرگتری را بوجود می آورند.

سکه دوزی بلوچی به دو دسته تقسیم می شود :

  1. آن هایی که برای آویختن به دیوار تولید می شوند و اشکالی چون مربع ، لوزی و مثلث دارند. برای تهیه این محصول پارچه هایی را به اشکال و رنگ های مورد نظر انتخاب کرده و دکمه های صدفی بر آن می دوزند. گاهی در لابلای این دکمه ها ، آینه های کوچک و بزرگ و پولک رنگین قرار می دهند.
  2. آن هایی که بیشتر برای پهن کردن روی بسته های رختخواب و پنهان کردن از دید دیگران تولید و استفاده می شوند. برای این کار بر روی پارچه ای پشمی یا نمد ، طرح دلخواه را با دکمه دوخته و در لابلای دکمه ها ، خرمهره و آینه های ریز و درشت قرار داده و اطراف آن ها را بخیه می پوشانند و از یک طرف تمام رویه کار را با منگوله های نخی رنگی تزئین می کنند. 

سکه دوزی بلوچ

سکه دوزی بلوچ

تاریخچه

سکه دوزی مانند سوزن دوزی در بلوچستان ، سابقه ای طولانی دارد و در تمام مناطق استان تولید می شود . تاریخ دقیقی از پیدایش این هنر در دسترس نیست ولی با توجه به آثار موجود در موزه های ایران و جهان ، این هنر در دوره « صفویه » به اوج کمال خود رسید. « شاردن » چنین نوشته است که زنان در دوره صفوی لباس های خود را با سکه تزئین می کردند. همچنین « کارری » در سفرنامه خود این چنین نوشته است که زنان در ایران کلاه بر سر می گذاشتند و دور کلاه زنان ثروتمند ، سکه های طلا و نقره و سنگ های قیمتی دیگری دوخته می شد ؛ مردان عمامه ای از حریر زربفت یا گل دوزی شده بر سر می گذاشته و آن را با سکه های زرین و سنگ های قیمتی تزئین می کردند.

در گذشته ، به دلیل هم مرز بودن این منطقه با هند و پاکستان ، مردم بلوچستان مواد اولیه مورد نیاز خود را از آنجا وارد می کردند. به همین دلیل در مورد اصالت این هنر شبهه های بسیاری وجود دارد که این رودوزی ، از هنرهای هندوستان می باشد.در حالی که این هنر کاملا بلوچی و دارای اصالت بومی می باشد.

سکه دوزی

سکه دوزی 

مواد اولیه

دکمه های سفید پیراهن یا دکمه های رنگی ، صدف ، خرمهره ، قطعات ریز و درشت آینه ، منگوله های پشمی ، سوزن و نخ معمولی و پارچه هایی دارای برق و جلا مانند ژرسه

مراکز تولید

مراکز اصلی تولید این رودوزی در استان سیستان و بلوچستان ، روستاهای اسپکه ، پیپ ، فنوج ، چانف ، آهوان از توابع شهرستان ایرانشهر می باشد.

در بمپور از توابع ایرانشهر ، بادبزن های حصیری محکمی تهیه می شود که حاشیه آن ها را با قطعات پارچه آراسته و با پولک های رنگین پلاستیکی به شیوه سکه دوزی تزئین می شود.

موارد مصرف

برای تزئین رویه رختخواب ، زینت دیوار ، زینت گردن شتر ( هنگام برگزاری مراسم عروسی) ، در تهیه رو تختی و قسمت هایی از لباس و کیف و ... مورد استفاده قرار می گرفت.

سکه دوزی بر لباس محلی

سکه دوزی بر لباس محلی 


تحقیق و گردآوری:

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منابع

  • آشنایی با هنرهای سنتی 3 / ئکتر حسین یاوری ، آنیتا منصوری ، شریفه سلطانی  / انتشاران سیمای دانش /چاپ اول / سال 1390
  • دایره المعارف هنرهای صنایع دستی و حرف مربوط به آن / سید ابوالقاسم سید صدر / انتشارات سیمای دانش / چاپ دوم / سال 1388

 

نظر کاربران

هنوز نظری ثبت نشده...

avatarنظر خود را ارسال کنید

لوگو ایران آنتیک کوتاه درباره ما
ایران آنتیک ، حامی فرهنگ و هنر
ایران آنتیک وبسایت تخصصی فروش صنایع دستی ، آنتیک ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و غیره ... می باشد. و هیچگونه فعالیتی در تولید صنایع دستی ندارد. تلاش ما در ایران آنتیک تهیه مستقیم صنایع دستی مرغوب و دارای اصالت ایرانی از تولیدکنندگان و معرفی و فروش آنها در وبسایت است. و همچنین تهیه تخصصی گلچینی از بهترین لوازم آنتیک و اشیاء قدیمی (برندهای قدیمی کارخانه ای) بر مبنای تعریف درست آنتیک است. گلچینی که باعث برانگیختگی حس نوستالژیک در بین علاقمندان خواهد شد. یکی از بخش های مهمی که در ایران آنتیک بطور جدی و مرجع گونه به آن پرداخته می شود، بخش کلکسیون یا مجموعه داری می باشد. بخش هایی نظیر سکه ، مدال یادبود ، اسکناس ، تمبر و غیره که از نظر تنوع بی نظیر خواهند شد. در ایران آنتیک جهت شناساندن فرهنگ و هنر به علاقمندان صنایع دستی ، تلاش کرده ایم با جذب افراد کارشناس اقدام به تولید مقالات اختصاصی و ارزنده نماییم تا دست ساخته های اصیل ایرانی مانند قلم زنی ، فیروزه کوبی ، میناکاری ، خاتم کاری ، رودوزی و بسیاری دیگر را به علاقمندان بشناسانیم. ایران آنتیک بهترین مکان برای شناخت و خرید آنلاین صنایع دستی ، اشیاء قدیمی ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و... می باشد.