چراغ موشی

در لغتنامه دهخدا «چراغ موشی» را چنین توضیح است :
«چراغ موشی ؛ چراغ حلبی کوچکی دارای فتیله و جای نفت یا روغن. ظرف های کوچکی چون استکان که در آن پیه یا روغن کرده فتیله می نهادند و به بندها می آویختند بخصوص در شب های چراغان. چراغ خرد چون استکانی که در آن پیه کنند و فتیله ای در وی نهند و به عده کثیر ، شب های چراغانی در معابر آویزند. ظرف کوچک شیشه ای یا فلزی که در آن پیه و فتیله کرده در چراغانی ها به عده بسیار افروخته در معابر بیاویزند. نوعی چراغ کوچک مسی یا حلبی که ساختمانی ساده داشته دارای فتیله و جای روغن یا نفت است و بیشتر در جاهای دور افتاده و دهکده ها از آن استفاده می شود. چراغ کوچک حلبی بدون شیشه.»

چراغ موشی آنتیک

چراغ موشی يكى از ساده ترين و ارزان ترين وسايل روشنايى بود كه با روغن پيه ، روغن زيتون ، يا روغن گياه منداب كار می كرد. این چراغ تا حدى ريشه در چراغ هاى سنتى ايران ، به ويژه پيه سوزها داشت. از يک منبع روغن دان و يک فتيله نخى دراز تشكيل می شد و به دلیل شباهتش به پوزه موش ، به آن چراغ موشى می گفتند. چراغ هایی شبیه به چراغ موشی و با همین سبک کار در فرانسه ساخته می شد که به نام « چراغ کبوتری / Pigeon oil lamp » شناخته می شدند.

پیه سوز کبوتری فرانسوی آنتیک

در گذشته ، مردمی که توان خرید این چراغ ها را نداشتند . برای تهیه چراغ و ایجاد روشنایی در منزل از وسایل حلبی استفاده می کردند و با آن برای خود چراغ می ساختند.

با بررسى نمونه هاى بسیار کمی که از چراغ موشی هاى دوره قاجار باقی مانده ، تأثير هنر غرب ، به ويژه در تزيينات و نقوش ، را می توان در آن مشاهده کرد.

چراغ موشی ، ساخته شده با حلب

تحقیق و گردآوری :

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com

منابع

• لغتنامه دهخدا
• وسایل روشنایی دوره قاجار و تاثیر تجددگرایی بر تحول آن ها / خاطره فهیمی ، مهتاب مبینی / مجله تاریخ و تمدن فرهنگ اسلامی / سال 1395 / شماره 24