نیزه

از زمان های بسیار قدیم از نیزه برای شکار و ماهیگیری و به عنوان سلاحی برای مبارزه استفاده می شده است. نیزه یکی از اولین و مهم ترین ابزار های توسعه یافته توسط انسان های اولیه است و شاید بتوان گفت که شایع ترین سلاح در طول تاریخ می باشد. نیزه در اوستا « ارشتی » خوانده شده و در سنگ نبشته های هخامنشی نیز این واژه به میان آمده است. « ارشتات » به معنی راستی و درستی است و « ارشتی » در معنای نیزه به کار گرفته شده است. در زمان هخامنشیان ، نیزه داران از بالاترین درجه در ارتش برخوردار بودند. بر طبق نوشته های هرودوت... ادامه

از زمان های بسیار قدیم از نیزه برای شکار و ماهیگیری و به عنوان سلاحی برای مبارزه استفاده می شده است.

نیزه یکی از اولین و مهم ترین ابزار های توسعه یافته توسط انسان های اولیه است و شاید بتوان گفت که شایع ترین سلاح در طول تاریخ می باشد.

نیزه در اوستا « ارشتی » خوانده شده و در سنگ نبشته های هخامنشی نیز این واژه به میان آمده است. « ارشتات » به معنی راستی و درستی است و « ارشتی » در معنای نیزه به کار گرفته شده است.

در زمان هخامنشیان ، نیزه داران از بالاترین درجه در ارتش برخوردار بودند. بر طبق نوشته های هرودوت ، گارد جاویدان که شامل ده هزار سرباز نیرومند ارتش ایران بودند ، همگی از نیزه استفاده می کردند. هزار نفر از این سربازان ، نیزه‌هایی با ته نیزه‌های طلایی داشتند و از ارابه شاهنشاه محافظت می‌کردند ؛ هزار سرباز دیگر نیز نیزه‌ هایی با ته نیزه‌های نقره‌ای حمل می‌کردند. (یک نیزه نیز با ته نیزه مفرغی در دِو هویوک شمال سوریه کشف شده است.)

نیزه داران هخامنشی

نیزه داران هخامنشی

بنا به نظر وکیلی[1] در این دوران نیزه دارای اهمیت بیشتری نسبت به کمان بوده است. چنانچه در اولین سکه ایرانی ( دریک ) نیزه ای کوتاه در دست راست مشاهده شده و کمان در دست چپ بوده و در وضعیت جنگی قرار نداشته است. 

دریک ، سکه هخامنشی

دریک ، سکه هخامنشی 

سرنیزه‌های دوران هخامنشی از لحاظ شکل متنوع می باشند : 

  • سرنیزه‌های پهن و مشابه برگ درخت 
  • سر نیزه‌های باریک و بلند به شکل برگ درخت بید که در هنگام جنگ تن به تن مورد استفاده قرار می گرفت

ذکا[2] نیزه‌های هخامنشی را از لحاظ درازا بر دو نوع می داند :

  • نیزه‌های بلند که در کنار سپر از سوی واحدهای سواره نظام و پیاده‌نظام استفاده می‌شد  
  • نیزه‌های کوتاه (زوبین) که برای پرتاب کردن مناسب می باشند.

نیزه ها از فولاد ساده مصنوعی ساخته شده و به لوله استوانه ای شکل فلزی منتهی می شد. گاهی آن را از چوب خیزران می ساختند . گاهی بین نوک سرنیزه و محل نصب آن برآمدگی مدوری در جهت زینت بخشیدن ایجاد کرده و  آن را طلاکوب و یا تذهیب کاری می نمودند.

سرنیزه های برنزی که در بالا به نمایش درآمدند قدمتی در حدود 6-4 قرن ق.م دارند و سرنیزه های پایین قدمتی در حدود 1200 - 800 ق.م دارند.

سرنیزه های برنزی که در بالا به نمایش درآمدند قدمتی در حدود 6-4 قرن ق.م دارند و سرنیزه های پایین قدمتی در حدود 1200 - 800 ق.م دارند.

سرنیزه ها ی ایرانی از لحاظ شکل ظاهری به انواع گوناگونی تقسیم می شوند :

  • سرنیزه مثلثی : قدیمی ترین نوع سرنیزه به شمار می رود و سرنیزه تفنگ های روسی به اقتباس از این سرنیزه ها ساخته شده است.
  • سرنیزه چهارپر : در طرفین این سرنیزه چهار لبه تیز و بران تعبیه شده است.
  • سرنیزه سه پر : این سرنیزه دارای دو یا سه شاخه ساده و پهن بوده که لبه آن ها را موجی و مارپیچ می ساختند.

سرنیزه های برنزی مربوط به 600-1000 ق.م ، کشف شده از لرستان

سرنیزه های برنزی مربوط به 600-1000 ق.م ، کشف شده از لرستان

زوبین ( سرنیزه های پرتابی )

برای پرتاب کردن در هنگام تعقیب دشمن مورد استفاده قرار می گرفت. قدرت بُرندگی آن بیشتر و همچنین سبک تر بود که این امکان را به شخص پرتاب کننده می داد تا بتواند به راحتی آن را در مسافت بیشتری پرتاب نماید. به چوب این سرنیزه ها « جرید » می گفتند و انتهای آن را طوری می ساختند که به راحتی از غلافش بیرون کشیده شود و سرنیزه را معمولا مثلثی یا چهارپر می ساختند. دو یا سه جرید در غلاف قرار می دادند و آن را به ترک اسب خود می آویختند. از دوره صفویه به بعد ، نیزه های پرتابی به طور کلی از فلز ساخته شدند.

سرنیزه های برنزی پرتابی با قدمتی در حدود 1000-600 ق.م ، کشف شده از لرستان

سرنیزه های برنزی پرتابی با قدمتی در حدود 1000-600 ق.م ، کشف شده از لرستان 

سرنیزه پرتابی ، از جنس فولاد ، مطلا ، مربوط به دوراه صفویه

سرنیزه پرتابی ، از جنس فولاد ، مطلا ، مربوط به دوراه صفویه


پانویس

1. دکتر شروین وکیلی : جامعه‌شناس، زیست‌شناس، داستان‌نویس، اسطوره‌شناس و تاریخ‌نگار .

2. یحیی ذُکاء : ایران شناس ، پژوهشگر، نویسنده، استاد دانشگاه، و از کارشناسان برجسته آثار هنری می باشد.


گردآوری و تهیه :

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منابع

  • زین ابزار ( برگی از تاریخ سلاح در ایران ) / ابراهیم پور داوود / مجله بررسی های تاریخی / سال 1345 / شماره 1 و 2
  • اخلاق سلحشوری در ایران باستان / زهرا جعفری / مجله کتاب ماه علوم اجتماعی/ سال 1387 / شماره 8
  • تاریخچه اسلحه سرد در ایران / رومانوسکی دوبنچا / مجله بررسی های تاریخی / سال 1346 / شماره 12

 

نظر کاربران

هنوز نظری ثبت نشده...

avatarنظر خود را ارسال کنید

لوگو ایران آنتیک کوتاه درباره ما
ایران آنتیک ، حامی فرهنگ و هنر
ایران آنتیک وبسایت تخصصی فروش صنایع دستی ، آنتیک ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و غیره ... می باشد. و هیچگونه فعالیتی در تولید صنایع دستی ندارد. تلاش ما در ایران آنتیک تهیه مستقیم صنایع دستی مرغوب و دارای اصالت ایرانی از تولیدکنندگان و معرفی و فروش آنها در وبسایت است. و همچنین تهیه تخصصی گلچینی از بهترین لوازم آنتیک و اشیاء قدیمی (برندهای قدیمی کارخانه ای) بر مبنای تعریف درست آنتیک است. گلچینی که باعث برانگیختگی حس نوستالژیک در بین علاقمندان خواهد شد. یکی از بخش های مهمی که در ایران آنتیک بطور جدی و مرجع گونه به آن پرداخته می شود، بخش کلکسیون یا مجموعه داری می باشد. بخش هایی نظیر سکه ، مدال یادبود ، اسکناس ، تمبر و غیره که از نظر تنوع بی نظیر خواهند شد. در ایران آنتیک جهت شناساندن فرهنگ و هنر به علاقمندان صنایع دستی ، تلاش کرده ایم با جذب افراد کارشناس اقدام به تولید مقالات اختصاصی و ارزنده نماییم تا دست ساخته های اصیل ایرانی مانند قلم زنی ، فیروزه کوبی ، میناکاری ، خاتم کاری ، رودوزی و بسیاری دیگر را به علاقمندان بشناسانیم. ایران آنتیک بهترین مکان برای شناخت و خرید آنلاین صنایع دستی ، اشیاء قدیمی ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و... می باشد.