فانوس

فانوس چراغ محفظه دارى است كه مردم دوره قاجار بيشتر براى رفت و آمد به همراه خود مى بردند يا جهت روشن كردن معابر عمومى ، آن را از بالاى بلندى ديوارها يا مناره ها می آويختند. در كتاب طهران عهد ناصری در اين زمينه چنين آمده است: « در دارالخلافه در خانه ها و اماكن از انواع چراغ ها استفاده مى كردند. مهم تر از همه كه پر نورتر از ديگران بود ، لنترهاى نمره سى بود كه با ركابى از سقف مى آويختند و حبابى از چينى يا بلورِ رنگ دار داشت... فانوس هاى شيشه دار و نفت سوز و پارچه اى شمع سوز كه اولى را فانوس بغدادى و دومى را... ادامه

فانوس چراغ محفظه دارى است كه مردم دوره قاجار بيشتر براى رفت و آمد به همراه خود مى بردند يا جهت روشن كردن معابر عمومى ، آن را از بالاى بلندى ديوارها يا مناره ها می آويختند.

در كتاب طهران عهد ناصری در اين زمينه چنين آمده است: « در دارالخلافه در خانه ها و اماكن از انواع چراغ ها استفاده مى كردند. مهم تر از همه كه پر نورتر از ديگران بود ، لنترهاى نمره سى بود كه با ركابى از سقف مى آويختند و حبابى از چينى يا بلورِ رنگ دار داشت... فانوس هاى شيشه دار و نفت سوز و پارچه اى شمع سوز كه اولى را فانوس بغدادى و دومى را فانوس شمعى مى گفتند، از جمله وسايل روشنايى بود كه براى عبور از كوچه ها و كشيدن جلو اسب و الاغ روضه خوان ها و پيشاپيش اعيان و رجال و علما به كار مى آمد.»

كاربرد فانوس آن قدر رواج پیدا کرد که شغلی به نام « فانوس كشى » ايجاد شد. آنها اسم شب ، يعنى جواز عبور داشتند كه به گزمه ها مى گفتند و رد مى شدند.

فانوس های بسیاری در انواع گوناگون ساخته شده که در اینجا به چند نمونه از آن اشاره می کنیم:

اولین فانوس ها صرفا محفظه ای قابل حمل برای روشن نگه داشتن وسیله روشنایی بودند ؛ ضمن اینکه باعث نوردهی بیشتری می شدند.

فانوس های اولیه

فانوس های اولیه

فانوس فایتون نوع دیگری از فانوس است. در زبان انگلیسی « فایتون / phaeton » به معنای درشکه است و همانطور که از نام این فانوس ها پیداست آن را بر روی درشکه برای روشنی راه نصب می کردند.

فانوس فایتون

فانوس فایتون

فانوس بولسی فانوس دیگری وجود دارد که نام انگلیسی آن « Bullseye lantern » می باشد. « Bullseye » در لغت به معنای گاو نر است. شاید هم از دو کلمه « Bulls / به معنی گاوها »  و « eye / به معنی چشم » تشکیل شده و به دلیل شباهت ظاهری آن به چشم گاو به این نام معروف گردیده است. متاسفانه مدرکی دال بر این موضوع موجود نیست. از این نوع فانوس بیشتر گزمه ها و سوزنبانان استفاده می کردند.

 

فانوس Bullseye

فانوس Bullseye

در طراحى و حتى نوع استفاده از فانوس ها در دوره قاجار تاثیرپذیری سنتى اروپايى ، به ويژه انگليسى ، به راحتی قابل مشاهده است. چارلز جيمز ويلس درباره روشنايى فانوس ها در معابر تهران عهد قاجار نوشته است که : « در تهران فقط يک خيابانى ساخته شده است كه قدرى شباهت به كوچه هاى اروپا دارد و آن كوچه وسيع و در دو طرفش پياده رو ساخته شده است و قسمت سفلاى آن كوچه به يک نوع سنگفرش مفروش است. خيابان مزبور بهترين تمام كوچه هاى ايران و موسوم به خيابان سفرا گرديده است. سابقا تمام آن كوچه در اوقات شب به واسطه شمع هاى گچى كه در فانوس هاى حلبى مى گذارده اند روشن مى شد... در سابق ايام هر روز در وقت غروب آفتاب ، شمع هاى مزبور به واسطه يک طفلى روشن مى شد كه او اول بر بالاى يک سه پايه چوبى رفته و يک يک چراغ ها را روشن مى كرد.»

از اين گونه فانوس ها دو نمونه نقره اى مشابه در موزه آستان قدس رضوى هست كه تزيينات بسیار زیاد بر روی آن حكايت از كاربرد اشرافى آن ها دارد.

فانوس

فانوس


گردآوری و تهیه :

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com


منبع

ايران آنتيک / www.iranantiq.com

نظر کاربران

avatarنظر خود را ارسال کنید

لوگو ایران آنتیک کوتاه درباره ما
ایران آنتیک ، حامی فرهنگ و هنر
ایران آنتیک وبسایت تخصصی فروش صنایع دستی ، آنتیک ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و غیره ... می باشد. و هیچگونه فعالیتی در تولید صنایع دستی ندارد. تلاش ما در ایران آنتیک تهیه مستقیم صنایع دستی مرغوب و دارای اصالت ایرانی از تولیدکنندگان و معرفی و فروش آنها در وبسایت است. و همچنین تهیه تخصصی گلچینی از بهترین لوازم آنتیک و اشیاء قدیمی (برندهای قدیمی کارخانه ای) بر مبنای تعریف درست آنتیک است. گلچینی که باعث برانگیختگی حس نوستالژیک در بین علاقمندان خواهد شد. یکی از بخش های مهمی که در ایران آنتیک بطور جدی و مرجع گونه به آن پرداخته می شود، بخش کلکسیون یا مجموعه داری می باشد. بخش هایی نظیر سکه ، مدال یادبود ، اسکناس ، تمبر و غیره که از نظر تنوع بی نظیر خواهند شد. در ایران آنتیک جهت شناساندن فرهنگ و هنر به علاقمندان صنایع دستی ، تلاش کرده ایم با جذب افراد کارشناس اقدام به تولید مقالات اختصاصی و ارزنده نماییم تا دست ساخته های اصیل ایرانی مانند قلم زنی ، فیروزه کوبی ، میناکاری ، خاتم کاری ، رودوزی ها و بسیاری دیگر را به علاقمندان بشناسانیم. ایران آنتیک در آینده نزدیک بهترین مکان برای شناخت و خرید آنلاین صنایع دستی ، اشیاء قدیمی ، کلکسیون ، کتاب ، زیورآلات و... می باشد.