مروار بافی (سبد بافی)

تاریخچه

مروار بافی هنر – صنعت بومی ایران است. «مروار» نوعی ترکه خود روی میباشد که در مناطق مختلف شمالی و مرکزی ایران می روید و برای بافت لوازم مختلف بسیار مناسب است. از اینرو می توان گفت مروار بافی سابقه ای دیرینه دارد و همواره با زندگی مردمان این مناطق همراه بوده است. اما بدلیل اینکه مروار در مقابل عوامل محیطی مانند رطوبت ، نور خورشید ، آتش و ... مقاوم نمی باشد، آثاری از گذشته برجای نمانده و از تاریخ دقیق وجود این هنر در ایران اطلاعی در دست نیست.

کارگاه مروار بافی / ایران

مروار بافی

مروار بافی یکی از صنایع دستی و تزئینی ایران است. مروار یک نوع چوب ترکه ای است که از اطراف تهران، کرج، سولقان، بهار همدان، ملایر و مراغه تهیه می شود. مروار بافان پس از تهیه ترکه از مناطق فوق آن را انبار نموده و به تدریج پس از گرفتن زوائد آن، ترکه ها را از طول به سه یا چهار قسمت تقسیم نموده و آنها را در پاتیل های مخصوصی با آب می جوشانند و لایه رویی آن را می گیرند و پس از خشک شدن جهت بافتن از آنها استفاده می کنند.

مروار دارای ویژگیهای خاص خود می باشد، رنگ آن زرد است و وقتی روغن جلا می خورد به رنگ طلایی در می آید. لازم به توضیح است که نوع نامرغوب آن بیشتر به رنگ سیاه و سبز می باشد. پس از بافتن مروار باید آنرا نزدیک به ۴۸ ساعت در معرض آفتاب بگذارند و این کار بدین جهت انجام می گیرد که بر اثر تابش نور آفتاب به ترکه های مروار، رنگ آنها روشن تر شده و به رنگ طلایی در می آید.

مروار بافی در استانهای گیلان، مازندران، همدان، خوزستان و … رایج است. روش نگهداری آن حفاظت از حرارت و آتش، اشعه مستقیم و مداوم خورشید، اشیای نوک تیز و برنده می باشد و با آب ولرم و شوینده های معمولی قابل شستن می باشد. شيوه کار مروار بافان شبيه بافت شعاعی بامبو است.

محصولات مرواربافی

انواع سبد گرد کوچک و بزرگ ، سبد بيضي کوچک و بزرگ ، سبد قايقی کوچک و بزرگ ، کاسه در اندازه هاي مختلف ، سبد کشکولی ، سبد ميوه ، سبد پنجره اي ، ساک پيک نيک ، سبد دو طبقه ، سبد سه طبقه ، جای لباس ، جای بچه ، جای روزنامه ، انواع لوستر ، انواع شکلات خوری ، جای سوزن و نخ ، جای تخم مرغی ، ميز و صندلی و مبل و محصولات متنوع ديگر... از جمله صنایع دستی مروار بافی است.

مواد مصرفی

علاوه بر تركه های مروار از مواد دیگری مانند تخته سه لایی ، انواع میخ ، روغن جلا و مفتول های سیمی استفاده میشود.

ابزار تولید مروار

اره ، دنده ، چكش، انبردست ، گاز انبر قیچی باغبانی

مراحل تولید مروار بافی (سبد بافی)

شیوه كار چم بافی ، مروار بافی و تركه بافی تقریبا مشابه یكدیگر و شبیه بافت شعاعی بامبو میباشد. بافندگان ابتدا تركه های درخت را كه ماده اولیه مورد مصرفشان است انتخاب و آن تعداد از تركه هایی را كه  قابلیت تقسیم شدن به دو ، سه یا چهار قسمت را دارند ابتدا برش طولی داده و سپس از نظر اندازه به طولهای مورد نیاز در آورده و در آب می خیسانند تا انعطاف پذیر و قابل استفاده شود. مرواربافان پس از تهيه ترکه از مناطق فوق آن را انبار نموده و به تدريج پس از گرفتن زوائد آن ، ترکه ها را از طول به سه يا چهار قسمت تقسيم نموده و آنها را در پاتيل های مخصوصی با آب مي جوشانند و لايه رويی آن را مي گيرند و پس از خشک شدن جهت بافتن از آنها استفاده مي کنند. روش نگهداری آن حفاظت ازحرارت و آتش، اشعه مستقیم و مداوم خورشید، اشیای نوک تیز و برنده می باشد و با آب ولرم و شوینده های معمولی قابل شستن می باشد.

بعد از پایان كار بافت قسمت كف ، در محلی كه قراراست از آنجا به بعد لبه ی كار بافته شود عموماً صنعتگران به بافت حالت مار پیچی داده و كار را به شیوه قبلی ادامه میدهند و انتهای كار را نیز به صورت مار پیچ در آورده و سر تركه هایی را كه در واقع حالت تار كار را دارند به داخل قسمت مار پیچ خم می‌كنند. پس از بافتن مروار بايد آنرا نزديک به 48 ساعت در معرض آفتاب بگذارند و اين کار بدين جهت انجام مي گيرد که بر اثر تابش نور آفتاب به ترکه های مروار ، رنگ آنها روشن تر شده و به رنگ طلايی در می آيد.

تحقیق و گردآوری:

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com

منابع

• مروار بافی / بنياد انديشه اسلامی / 1384