آلات موسیقی

به شناخت، بررسی و طبقه بندی آلات موسیقی «سازشناسی» یا «ارگانولوژی» می گویند.

در ابتدا سازها بر اساس نظام موسیقی ارکستری طبقه بندی می شدند که شامل سازهای زهی ، بادی ، بادی برنجی و پرکاشن بودند. این رده بندی مشکلاتی را در پی داشت چرا که بسیاری از سازها در این دسته بندی لحاظ نشده بودند. شخصی به نام «ویکتور شارل ماهیون» یک نظام رده بندی برای ساز های موسیقی را پایه گذاری کرد که بعد ها در سال 1914 میلادی توسط «کورت زاکس» موسیقی دان آلمانی و «اریش موریتس فون هورن بوستل» موسیقی دان و تاریخ شناس اتریشی کامل شد و این نظام را «هورن بوستل-زاکس» نامیدند. بر اساس این رده بندی هر سازی می تواند بر اساس نوع لرزش ماده در سازها و مبانی آکوستیکی در یکی از این رده بندی ها قرار گیرد.

تعدادی از آلات موسیقی

«هورن بوستل-زاکس» به پنج گروه تقسیم بندی می شوند :

خودصداها ( آیدوفون / Idiophone ) : صدا در ساز های این رده با ارتعاش بدنه و از طریق ضربه زدن ، مالش دادن ، کشیدن یا لرزاندن قطعات ساز تولید می شود. مانند سازهای سنج ، قاشقک^[1] ، ماراکا^[2]

قاشقک

ماراکا یا جغجغه سرخپوستی

پوست صداها ( ممبرانوفون / Membranophones ) : تولید صدا در ساز های این رده با ارتعاش پوست طبیعی یا مصنوعی صورت می گیرد ؛ مانند دف ، تمپو.

زه صداها ( کوردوفون / Chordophones ) : سازهایی که صدا در آن ها با لرزش زه یا تار یا سیم به وجود می آید در این دسته قرار می گیرند و از نظر شیوه نواختن خود به چند دسته تقسیم بندی می شوند :

زخمه ای : توسط زخمه زدن با انگشت یا مضراب نواخته می شوند ؛ مانند ماندولین.
کمانه ای : توسط آرشه یا کمانه به صدا درمی آیند ؛ مانند ویولن.
زهی ضربه ای : صدا با ضربه زدن بر روی زه یا سیم تولید می شود ؛ مانند پیانو و سنتور.

هواصداها ( آئروفون / Aerophones ) : تولید صدا در ساز های این رده توسط ارتعاش هوا صورت می گیرد ؛ مانند فلوت و ... .

برقی صداها ( الکتروفون / Electrophone ) : سازهایی که تولید صدا در آن ها با کمک نیروی برق (الکتریسیته) انجام می گیرد ؛ مانند : گیتار برقی ، ویولنِ برقی و ....

پانویس

1. قاشقک : این ساز کوچک از یک جفت جام چوبی صدفی شکل تشکیل شده که با تسمه نازکی به انگشتان شست و سبابه نوازنده بسته می شود، وقتی آن ها را به هم می زند به صدا درآید. این ساز در هنگام رقص سنتی توسط رقصنده ها مورد استفاده قرار می گرفته است.

2. ماراکا : (جغجغه سرخ پوستی) از سازهای سرخ پوستان قاره آمریکا می باشد. در برخی قبایل در مراسم دعای باران و برخی دیگر برای احضار ارواح نیاکان از آن استفاده می کردند. امروزه ماراکا یکی از سازهای کوبه ای در موسیقی کلاسیک غربی به حساب می آید.

تحقیق و گردآوری :

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com

منبع

ايران آنتيک / www.iranantiq.com