صنایع چوبی

مقاله ها و دسته ها

  • کرناساز کرنا ، کرنای

    «کرنا» در خانواده سازهای بادی قمیش دار دسته بندی می شود و یکی از کهن ترین سازهای بادی ایران به شمار می رود. کارنای یا کرنا مرکب از واژه «کر» یا «کار» به معنای جنگ و نای عنوانی کلی برای سازهای بادی می باشد و همان طور که از نامش پیداست از سازهای رزمی به شمار می رفته است. فردوسی در شاهنامه در چند مورد از کرنای در اشعارش نام برده است: سراپرده یک بهره آمد ز پای       ز هر سو برآمد دم کرنای عکسی قدیمی از کرنا نوازی عشایر قشقایی در همه فرهنگ ها ، تاریخ ها و متون ادبی نام این ساز به...

  • نیساز نی ، نی لبک

    « نی » ، از سری سازهای بادی بی زبانه [1] است. از یک لوله استوانه از جنس گیاه نی است که طول آن از شش گره و هفت بند تشکیل شده و به این علت آن را «نی هفت بند» نیز می نامند. صدای نی ، شبیه ترین صدا به حنجره انسان می باشد. از تو بی رنج باش وجان تو خرم    با نی و با رود و با نبید مهاروز  «رودکی» (نی – نای – نال) در پارسی باستان Nada ، در پهلوی Nai-Nadh ، در هند باستان Nadha-Nada ، در ارمنی Net ، در افغانی Nâra ، در لری و کردی Nei ، در سانسکریت Nada و در آریایی Nadra تلفظ می شود. در...

  • قیچکساز قیچک ، غژ ، غژک یا غیژک

    قیچک از جمله سازهای زهی-آرشه ای می باشد. سازی شبیه به کمانچه است با این تفاوت که کاسه ای به بزرگی کاسه تار و دسته ای کوتاه دارد. نوازنده آن را به صورت عمودی بر روی زمین قرار داده و آرشه را به صورت افقی با سیم به حرکت در می آورد. غژ ، غژک یا غیژک اسامی دیگر این ساز است. در ازبکستان و تاجیکستان آن را با نام « غنچک » می شناسند. این ساز در افغانستان هم نواخته میشود. قیچک را می توان از نظر کارکرد و قدرت اجرای آهنگ های مختلف ، با ساز ویولن مقایسه کرد. این ساز از قدمت بسیار زیادی برخوردار...

  • کمانچهساز کمانچه

    «کمانچه»  از جمله سازهای زهی-آرشه ای به شمار می رود. از سازهای ملی ایران است و به علت وسعت صدای زیاد (بیش از چهار اکتاو) و همچنین ظرافت صدا ، در خاورمیانه و خاور دور بسیار معمول است و سابقه بسیار زیادی دارد. روح الله خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی ایران، کمانچه را تکامل یافته ساز رباب می داند. کمانچه ، 1880 میلادی ، مربوط به دوران قاجار ، محل نگهداری : موزه متروپولیتن خوش کمانچه می کشد کان تیر او     در دل عشاق دارد اضطراب «مولوی» تاریخچه بعضی بر این عقیده اند که همه سازهای...

  • سنتورساز سنتور ، شاهان تور

    سنتور یا شاهان تور از ساز های زهی-مضرابی (یا زهی-کوبه ای) است که شکل ساده آن منسوب به بابلیان می باشد. در کلمه سنتور ، منظور از «تور» ، تور ماهیگیری می باشد. سیم های سنتور در ردیف های موزی و مورب تداعی کننده آن می باشد و صدای آن ، تداعی کننده صدای برخورد امواج دریا و صخره هاست که حالات روحی و روانی بشر را بر می انگیزاند. سنتور های کشمیری که مادر سنتور کنونی ایران است تداعی کننده صدای رعد و برق ، صدای باد و طوفان ، صدای برخورد امواج ، صدای شکسن کشتی و غوطه ور شدن در آب ، ریزش باران و حرکت امواج می...

  • ترکه بافیترکه بافی ، ارغوان بافی ، مامبو بافی ، درج بافی

    ترکه بافی ، مروار بافی ، بامبو بافی ، ارغوان بافی ، چم بافی ، درج بافی ، همه از بافته های چوبی هستند که برای تهیه آن ها از الیاف ساقه های گیاهان و شاخه های درختان مختلفی همچون بید ، بید مرواری ، ارغوان و ... استفاده می شود و این که کدام نوع از مواد اولیه در اختیار باشد بستگی به این دارد که هنرمند در کدام منطقه از کشور به تولید بپردازد. به عنوان مثال در گیلان با به کار گیری ترکه های درخت بید مرواری به « مروار بافی » می پردازند. برای آشنایی بیشتر با این هنر ، به مقاله « مروار بافی » در بخش صنایع چوب...

  • چیق بافی ( چیغ بافی )چیق بافی ، چیت بافی ، چیخ بافی

    تعریف « چیق » وسیله ای بافته شده از نی می باشد که برای حصار سیاه چادرها و زیستگاه های عشایری مورد استفاده قرار می گیرد. مسکن عشایر « آلاچیق » نام دارد. به قسمت فوقانی یا سقف آن «آلا» می گویند که از موی بز بافته می شود و به آن سیاه چادر می گویند و دیواره آن «چیق» نام دارد. در اصطلاح محلی به آن «چیت» یا «چیخ» نیز گفته می شود. دست بافته ای شبیه حصیر است با این تفاوت که بر خلاف حصیر بافی که بدون طرح و نقش است در آن از نقوش سنتی و متنوعی استفاده می شود.  تاریخچه از آنجا که عشایر از آن برای...

  • قانونقانون

    «قانون» از سازهای زهی-زخمه ای می باشد؛ دارای یک جعبه چوبی به شکل ذوزنقه است و به وسیله دو انگشت سبابه و مضراب نواخته می شود. عده ای بر این عقیده اند که اين ساز را فارابی اختراع کرده است ؛ برخی ديگر بر این باورند که منشاء این ساز ، خراسان بوده و در قرن 13 میلادی در موصل پدیدار گشته است ، اما هیچ کدام از این ها مستدل نیستند. اما به احتمال زیاد این ساز ، از شرق نزديک ، به اروپا راه پیدا کرده است. در این رابطه ، در کتاب «دراسه القانون» چاپ مصر ، نوشته مرتضی رضابک و محمود احمد الحنفی در مورد نام و تاریخچه...

iwmf