صنایع سفال

سفال سازی و رشته های مرتبط به آن در زمره هنرهای پر پیشینه ایران قرار دارد که همواره با آثار متنوعی در بطن زندگی و معماری کشورمان حضور داشته و جایگاهی ویژه دارد.

وجود خاک مناسب برای تولید سفال ، کاشی و سرامیک و همچنین علاقه ایرانیان به استفاده از سفال در زندگی و همچنین به صورت کاشی در معماری موجب شد که این صنایع تا به امروز عرضه و تقاضای چشمگیری داشته باشد.

کاشی با نقش ققنوس ، یافت شده از تخت سلیمان ، ایران ، اواخر قرن 13 میلادی (احتمالا مربوط به تیموریان) ، محل نگهداری : موزه متروپولیتن

سفال در واقع نخستین محصول هنری و صنعتی مردمان اولیه و حاصل نیاز و شعور آدمی در به کار گیری عوامل طبیعت است و از آنجا که مواد اولیه آن مانند خاک ، آب و آتش در سرزمین های محل سکونت بشر یافت می شده است ، نشانه های تولید آن را در تمامی نقاط مسکونی انسان مشاهده می کنیم.

با بررسی های هنر های پیش از تاریخ مدون و همچنین دوران ایران باستان می توان به این نتیجه رسید که سفال ، کاشی و بعدها سرامیک یکی از هنرهای مطرح و پر رونق ایرانی بوده است.

آثار فراوانی از حفریات باستان شناسی که متعلق به هزاره های پیش از میلاد و دوره های تاریخی قبل از اسلام بودند ( به ویژه ماد ، اشکانی و ساسانی ) به دست آمده که حاکی از گستردگی این هنر-صنعت  در مناطق مختلف ایران است. کهن ترین اشیا سفالی بدست آمده از کاوش های باستان شناسی ایران مربوط گنج دره در استان کرمانشاه است که تاریخ آن به هزاره هشتم پیش از میلاد می رسد.

تنگ سفالی با لعاب فیروزه ای ، یافت شده از کاشان ، ایران ، 16-1215 میلادی (612ه.ق) ، مربوط به دوره خوارزمشاهیان ، محل نگهداری : موزه متروپولیتن

سفالگری ، هنری است که به صورت سنتی طی هزاران سال اصول فنی ارزشمند خود را تا به امروز حفظ کرده است. علاوه بر ارزش های هنری با بررسی دقیق این آثار ، امکان شناخت حرفه ها، صنایع و آثار مادی طوایف و جوامع بشری در قلمروهای فرهنگ های گوناگون را فراهم می آید. بنابر آنچه گذشت، باید سفال را به عنوان تجلی فعالیت ذهن و خلاقیت و ابداع هنری انسان های گذشته ارج نهاد. زیرا سفالگری هنری همگانی بوده که نه تنها سلیقه ابداع کننده، بلکه نشانه های معینی از زندگی اجتماعی و دوره زندگی و ویژگی های مادی و معنوی آن را به ما نشان می دهد و وسیله مستقیمی برای شناسایی تمدن شهرها ، اقوام و ادوار مختلف است. زیرا هر ملتی برای تزئین سفال های خویش ، نشانه ، اشکال و تزئینات ویژه خود را به کار می برده است. برای تامین منظور باستان شناسان با بهره گیری از هنر طراحی و تکنیک های دقیق ، باستان شناسان می کوشند به قطعات و اشیا مختلفی که از مناطق باستانی بدست می آید ، جان داده و با به تصویر کشیدن تمام نقوش به کار رفته در سفالینه ها به تعیین دوران مورد نظر پرداخته ، به اسرار هنر و بسیاری از ناشناخته های زندگی آن دوران پی می برند.

تحقیق و گردآوری:

گروه کارشناسی ایران آنتیک

www.iranantiq.com

منبع

• ايران آنتيک / www.iranantiq.com