هند

کاتالوگ سکه های هند: در بالا سکه های کشور هند براساس مبلغ اسمی فهرست گردیده است. این فهرست شامل توضیحات کامل هر سکه به همراه تصویر و جداول قیمتی است.

معرفی کوتاه:

«هند» یا «هندوستان» به مرکزیت دهلی نو کشوری است در جنوب آسیا که در حاشیه اقیانوس هند در جنوب، دریای عرب در جنوب غربی و خلیج بنگال در جنوب شرقی قرار دارد. این کشور از سمت غرب با پاکستان و از سمت شمال با چین، نپال و بوتان و از سمت شرق با بنگلادش و میانمار مرزهای زمینی دارد.
هند هفتمین کشور از لحاظ مساحت و دومین کشور پر جمعیت جهان و دارای تنوع نژادی، فرهنگی، زبانی و مذهبی است. امروزه هند به یک اقتصاد بزرگ و رو به رشد تبدیل شده و قطب فناوری اطلاعات به شمار می رود. این کشور از لحاظ نظامی نیز در رده بالایی قرار دارد.

پرچم هند یک نوار افقی متشکل از سه رنگ زعفرانی، سفید و سبز است که یک چرخ آبی 24 دنده (چرخ دارما) در مرکز آن قرار دارد که نماد آشوکا چاکرا است. این چرخ نمادی باستانی در آیین بوداست که توسط آشوکا پادشاه قدرتمند قرن چهارم ق.م به عنوان گردونه قانون استفاده می شد و به این اصل اشاره دارد که هیچ چیز در جهان هستی پایدار و جاویدان نیست. این پرچم در 22 ژوئیه 1947 م. به تصویب مجلس موسسان هند رسید و در 15 آگوست 1947 م. به پرچم رسمی هند تبدیل شد. به زبان هندی به پرچم هند «تیرانگا» گفته می شود.

پرچم کشور هند

یکای پول کشور هند «روپیه» است که به یکصد پایسا تقسیم می شود. سکه های روپیه هند برای اولین بار در سال 1950 م. به ضرب رسیدند.
«پایسا» با نام «نایا پایسا» اولین بار در تاریخ یکم آوریل 1957 م. به ضرب رسید. این سکه تا سال 1964 م. «نایا پایسا» نامیده میشد تا این که در یکم ژوئن 1964 م. «نایا» از این اسم حذف گردید و این سکه ها «پایسا» نام گرفت.

اولین سکه یادبود هند در سال 1964 م. در یادبود سالروز تولد جواهر لعل نهرو به ضرب رسید. از آن سال به بعد سکه های بیشماری در یادبود شخصیت های مشهور یا در گذشتگان، بزرگداشت برنامه های ویژه دولت یا رویدادهای ورزشی، سالگرد حوادث تاریخی و غیره به ضرب رسیده است.

ضرابخانه های هند

سکه های هند توسط چهار ضرابخانه به ضرب رسیده اند. ضرابخانه کلکته به عنوان اولین و ضرابخانه بمبئی به عنوان دومین ضرابخانه از قدیمی ترین ضرابخانه های هند به شمار می روند. ضرابخانه حیدر آباد سومین ضرابخانه و بعد از آن ضرابخانه نویدا در نزدیکی دهلی نو دایر شد. هر کدام از این ضرابخانه ها دارای نشانی مخصوص به خود هستند. جای این نشان ها در زیر سال ضرب قرار دارد.

• ضرابخانه کلکته : این ضرابخانه در سال 1757 م. تاسیس شد و از آنجا که اولین ضرابخانه بود به نمادی برای تفکیک خود نیاز نداشت؛ از این رو سکه های ضرب شده در این ضرابخانه بدون نشان هستند. بنابراین اگر در زیر تاریخ هیچ نشانی وجود نداشته باشد حاکی از این امر است که سکه مزبور در ضرابخانه کلکته به ضرب رسیده است. البته در سکه های مربوط به دوران استعمار بریتانیا حرف «C» به عنوان نماد این ضرابخانه در زیر تاریخ دیده می شود.
• ضرابخانه بمبئی : این ضرابخانه که در سال 1829 م. تاسیس شد را می توان با یکی از علائم درج شده در ذیل شناسایی کرد: نماد الماس و یا حرف «B» و یا حرف «M».

لازم به ذکر است که حرف «M» از سال 1996 م. به عنوان نماد ضرابخانه بمبئی انتخاب شد.

• ضرابخانه حیدرآباد: این ضرابخانه از سال 1948 م. تحت کنترل و نظارت ضرابخانه بمبئی بود تا این که در سال 1962 م. شری بی.اس آیِر مسئولیت این ضرابخانه را بر عهده گرفت. این ضرابخانه را می توان با یکی از علائم درج شده در ذیل شناسایی کرد: نماد الماس تکه شده و یا الماسی که بر روی آن نقطه ای قرار دارد و یا ستاره پنج پر.
• ضرابخانه نویدا : این ضرابخانه در سال 1948 م. تاسیس شد و نماد آن یک نقطه گرد و توپر در زیر تاریخ می باشد.

نماد ضرابخانه های کلکته ، بمبئی ، نویدا (به ترتیب از چپ به راست)

نماد های ضرابخانه حیدر آباد

ضرب سکه خارج از هند

به دلیل نیاز به سکه های بیشتر ، دولت هند سکه ها را در کشورهای خارجی ضرب کرد. از جمله در ضرابخانه دئگو در کره (نشان ستاره در زیر عدد اول تاریخ) ، سئول در کره (نشان ستاره در زیر عدد آخر تاریخ) ، اتاوا در کانادا (حرف «C» زیر تاریخ) ، ضرابخانه سلطنتی در لندن (الماس در زیر عدد اول تاریخ) ، بیرمنگام (حرف «H» در زیر عدد آخر تاریخ)، پرتوریا در آفریقای جنوبی (حرف «M» در بیضی زیر تاریخ) ، ضرابخانه تاور در لندن (حرف «U» زیر تاریخ) ، مکزیکو سیتی (حرف«O» روی «M» در زیر تاریخ) ، اسلواکی (حروف «MK» در دایره زیر تاریخ) ، مسکو ( حروف «MMD» در بیضی زیر تاریخ).

بر روی سکه های هند تاریخ های متنوعی دیده می شود؛ از جمله :

• تاریخ ویکرم سموات (VS) که با نام تقویم ویکرمی نیز شناخته می شود از نام پادشاه افسانه ای ویکرمادیتا گرفته شده است و برای تعیین زمان از ماه های قمری و سال نجومی استفاده می شود.
• تاریخ منطقه مالابار (ME)
• تاریخ هجری قمری (AH)
• تاریخ میلادی (AD)

بدلیل تنوع زیاد ، سکه های کشور هند برای مجموعه داری می تواند بسیار جذاب باشد.