دوران استعمار بریتانیا

دوره استعمار انگلستان در هند حدود یک قرن و نیم از 1800 تا 1947 میلادی طول کشید. سلطه انگلستان در دو مرحله صورت گرفت که ابتدا از طریق تلاش کمپانی هند شرقی در به دست آوردن اجازه فعالیت های بازرگانی و اخذ امتیازات از حکمرانان محلی یا مرکزی که به تصرف سرزمین هند بجز پنجاب ، سند و کشمیر و سقوط گورکانیان انجامید و سپس جایگزین شدن دولت انگلستان و اعلام انضمام رسمی هندوستان به مستعمرات و متصرفات بریتانیا.

در زمان حکومت مغولان بر هندوستان ، به ویژه حکومت اکبر شاه و شاه جهان ، هندوستان دارای درخشان ترین عصر تاریخی خود بود. اما بعد از اورنگ زیب ، امپراطوری مغول به خطر افتاد و اختلافاتی برای جانشینی بوجود آمد و امپراطوری تجزیه گردید و هر منطقه مستقل شد و تحت حکومت نواب ها درآمد و بدین ترتیب مغول ها عظمت و اقتدار خود را از دست دادند و زمینه ورود انگلیسی ها فراهم گردید و دوره استعمار انگلیس آغاز شد.

نقشه هند - بریتانیا

کمپانی هند شرقی بریتانیا (The British East India Company)

این کمپانی در ابتدا یک شرکت انگلیسی و سپس یک شرکت سهامی بریتانیایی بود.
انگلیس که از نقش پرتغالی ها در اقیانوس هند ضرر های زیادی متحمل گشته بود ، بر آن شد تا خود را برای شکست تجاری انحصاری پرتغالی ها آماده کند. بدین منظور ملکه الیزابت اول در 31 دسامبر 1600 میلادی بیانیه ای برای گسترش بازرگانی بریتانیا با جهان دیگر صادر و امتیاز نامه ای سلطنتی به هدف کسب امتیاز های تجاری به این شرکت اعطا کرد و بدین ترتیب شرکت هند شرقی به یک شرکت بزرگ بین المللی تبدیل شد که در عمل زمام امور هندوستان را تا هنگام زوال در سال 1858 میلادی در دست داشت.

در واقع این شرکت سرآغازی بر امپراطوری بریتانیا در هند شد. اما در ابتدا این شرکت روی تجارت متمرکز بود و قصد ایجاد امپراتوری در هند نداشت. این نیت با زوال گورکانیان در طول سده 18 میلادی تغییر یافت و شرکت هند شرقی بریتانیا علاقمند به گسترش سرزمین شد و طی نبرد هایی شرکت هند شرقی بریتانیا کنترل بنگال و بخش اعظم قدرت سیاسی و نظامی هند را به دست گرفت . در دهه های بعد این شرکت به تدریج سرزمین هایی را که در اختیار داشت افزایش داد و توانست اکثر مناطق شبه قاره هند را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم توسط حاکمان دست نشانده محلی در اختیار بگیرد.

نشان کمپانی هند شرقی و نقش آن بر روی سکه